Lezing | Eeuwenoude clichés over Joden

Historicus, journalist en taalwetenschapper Ewoud Sanders.

Joden hebben al eeuwenlang te lijden onder negatieve beeldvorming. Die is zichtbaar in het woordenboek, maar de stereotyperingen duiken ook op in onze jeugdliteratuur. Ewoud Sanders weet als geen ander het verhaal achter antisemitische vooroordelen uit te leggen.

Het is een beetje als vloeken in de kerk: praten over vooroordelen in een synagoge. Maar de historicus, journalist en taalwetenschapper Ewoud Sanders kan als geen ander een helder licht werpen op het eeuwenlang doorsijpelen van stereotyperingen over joden in het Nederlands. Met zijn uitleg geeft hij een historische context aan de huidige opkomst van het antisemitisme in Nederland.

Onze taal kent van oudsher honderden woorden en uitdrukkingen die met de joodse landgenoten te maken hebben. Hebt u wel eens een jodenfooi gegeven? Kent u de uitdrukking ‘twee joden weten wat een bril kost’? Wie is er aan de joden overgeleverd? Over geen enkele minderheid in dit land bestaan zo veel van die woorden en gezegden.

Het is ook de neerslag van de eeuwenlange aanwezigheid van joden in de Nederlandse samenleving. Ewoud Sanders laat als taalwetenschapper zien waar die woorden en uitdrukkingen vandaan komen, en hoe ze doordrenkt zijn van vooroordelen. Het gaat om stereotyperingen die, tot schrik van iedereen, ook tot op de dag van vandaag voorleven. Ja, ook in uw eigen omgeving.

Ewoud Sanders (1958) publiceert over taal en geschiedenis. Hij schreef taalboeken en over het digitaliseren en ontsluiten van kranten, boeken en tijdschriften. Bijna tien jaar geleden promoveerde hij aan de Radboud Universiteit in Nijmegen op het proefschrift ‘Levi’s eerste kerstfeest – jeugdverhalen over joden bekering 1792 – 2015’. Hierin analyseerde hij de beeldvorming over joden in christelijke jeugdverhalen waarin zij worden bekeerd tot het protestantse of katholieke geloof. Zijn publicaties over taal en beeldvorming zijn verschillende keren met prijzen onderscheiden.